epirus net

Το Καλπάκι απέχει 30 χλμ. από την πόλη των Ιωαννίνων, στην εθνική οδό Ιωαννίνων – Κοζάνης. Έχει συνδέσει το όνομα του με το ιστορικό ΟΧΙ του 1940. Οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως με τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Είναι έδρα του ομώνυμου δήμου.

Στην περιοχή υπήρξαν αρχαίες πολιτείες των Μολοσσών που καταστράφηκαν το 167 π.Χ. από τους Ρωμαίους (Ευρυμενές, Ελαία, Στύμβαρα, Φωτική – η μετέπειτα οχυρωμένη βυζαντινή πολιτεία Βελλάς).

Αξιοθέατα στο Καλπάκι:

• Το πολεμικό μουσείο
• Η μονή Βελλάς
• Η σπηλιά του στρατηγείου της VIII Μεραρχίας κατά τον πόλεμο του 1940
• Οι πηγές Βελλάς

Κοντά στο Καλπάκι βρίσκονται και τα Δολιανά, ένα άλλο αξιόλογο χωριό της περιοχής Πωγωνίου. Τα Δολιανά είναι χτισμένα σε ένα λόφο με πανοραμική θέα προς την κοιλάδα του Άνω Καλαμά. Βρίσκονται 4 χιλιόμετρα μετά το Καλπάκι στο δρόμο προς Κακαβιά.

Τα Δολιανά είναι ένα γραφικό χωριό με παραδοσιακά λιθόκτιστα αρχοντικά, γραφικά σοκάκια και έναν διατηρητέο νερόμυλο, που μαρτυρούν τον σημαντικό οικονομικό, κοινωνικό και πνευματικό ρόλο που διαδραμάτισαν τα Δολιανά κατά το παρελθόν.

Τα Δολιανά ήταν ο τόπος καταγωγής του Γεωργίου Γεννάδιου, μεγάλου διδάσκαλου του Γένους. Κοντά στα Δολιανά βρίσκεται και το μοναστήρι του Ιακώβου, που χτίστηκε τον 12o αι. π.Χ. και υπήρξε σημαντικό κέντρο Αγιογραφίας, αλλά και σημαντικά βυζαντινά ψηφιδωτά στη θέση Οπάς.

Στα Δολιανά υπάρχει βιβλιοθήκη και επίσης, εκεί βρίσκεται η έδρα της Μητρόπολης Δυινουπόλεως – Πωγωνιανής – Κόνιτσας. Τον Οκτώβριο γίνεται στο χωριό γιορτή τσίπουρου.

Η Μονή Βελλάς βρίσκεται στο Καλπάκι Ιωαννίνων και ιδρύθηκε τον 11ο αιώνα. Βρίσκεται πολύ κοντά στην τοποθεσία της αρχαίας πόλης «Παλιοβελλά», που γνώρισε μεγάλη ακμή κατά τη βυζαντινή περίοδο. Ως το 1713 αποτελούσε έδρα της Επισκοπής. Διαθέτει υπέροχη θέα και σε κοντινή απόσταση βρίσκεται η πηγή Βελλάς του ποταμού Καλαμά.

Η Μονή Βελλάς είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Το 1863 έγινε Σταυροπηγιακή και το 1885 μετατράπηκε σε ενοριακή. Είχε δε μετόχι τη Μονή Μεταμόρφωσης του Σωτήρα στη Ρουμανία. Το 1936 ενώθηκε με τη Μητρόπολη Δρυϊνουπόλεως και Πωγωνιανής και σήμερα είναι ενταγμένη στη Μητρόπολη Ιωαννίνων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η μονή απετέλεσε από το 13ο αιώνα και για 400 χρόνια περίπου μεγάλο πνευματικό κέντρο, ενώ διέθετε και μεγάλη περιουσία. Ερημώθηκε το 1817, αφού οι μοναχοί αρνούμενοι να δώσουν την περιουσία τους στον Αλή πασά των Ιωαννίνων, μετέβησαν στην Κέρκυρα.

Στη Μονή Βελλάς από το 1911 ως το 1989 λειτούργησε Ιεροδιδασκαλείο, όπου σπούδαζαν όσοι ήθελαν να γίνουν δάσκαλοι ή ιερείς, με φροντίδα του τότε Μητροπολίτου Ιωαννίνων Σπ. Βλάχου. Σήμερα λειτουργεί σε άλλο κτίριο Εκκλησιαστικό λύκειο με οικοτροφείο.

Το καθολικό της μονής είναι χτισμένο σε μορφή τρίκλιτης βασιλικής και όπως μας πληροφορεί σχετική επιγραφή χτίστηκε το 1745 και οι αγιογραφίες του είναι έργα των Κωνσταντίνου, Ιωάννη και Αναστασίου.

Αξιόλογες είναι οι αγιογραφίες των Ελλήνων φιλοσόφων που απεικονίζονται εδώ. Το τέμπλο είναι ξυλόγλυπτο και επίχρυσο δεμένα με αριστουργηματική τεχνική. Η μονή πανηγυρίζει στις 8 Σεπτεμβρίου.